Bursa’yı Bursalılar ne kadar tanıyor?

Bursa’da yaşayan birine “Bursa’yı biliyor musun?” diye sorsanız, büyük ihtimalle cevabı hiç düşünmeden gelir: “Tabii ki biliyorum.”

Peki gerçekten biliyor muyuz?

Her gün önünden geçtiğimiz tarihi bir yapının hikâyesini biliyor muyuz? Yıllardır yaşadığımız mahallenin neden o isimle anıldığını hiç merak ettik mi? Çocukluğumuzdan beri gördüğümüz bir caminin, hanın, çeşmenin ya da köprünün kaç yıllık olduğunu biliyor muyuz?

Belki de Bursa’nın turizm meselesini konuşurken önce kendimize şu soruyu sormamız gerekiyor: Biz bu şehri ne kadar tanıyoruz?

Çünkü insanın yaşadığı yere alışması biraz tuhaf bir şey. Her gün gördüğümüz güzellik, bir süre sonra sıradanlaşmaya başlıyor. Turist için fotoğraf çekilecek bir yer olan tarihi bir sokak, Bursalı için “işe giderken geçtiğim yol” olabiliyor. Başka şehirden gelen birinin hayran kaldığı manzara, bizim için “zaten her zaman orada” dediğimiz bir görüntüye dönüşebiliyor.

Belki de Bursa’nın en büyük şanslarından biri, aynı zamanda en büyük dezavantajı burada.

Bursa’nın güzelliklerine fazlasıyla alışmış durumdayız.

UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Bursa ve Cumalıkızık, Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk başkentinin oluşumunu ve erken dönem şehir yapısını anlatan önemli bir miras alanı. Hanlar, külliyeler ve Cumalıkızık birlikte düşünüldüğünde aslında yalnızca tarihi mekânlardan değil, yüzyıllar önce kurulmuş bir şehir düzeninden söz ediyoruz.

Ama kaçımız bunu günlük hayatımızın bir parçası olarak düşünüyoruz?

Çoğumuz için Hanlar Bölgesi belki alışveriş yaptığımız, çay içtiğimiz, arkadaşımızla buluştuğumuz bir yer. Oysa birkaç adım attığınızda karşınıza çıkan her taşın, her hanın ve her külliyenin arkasında başka bir hikâye var.

Bursa’nın farkı da biraz burada.

Bu şehirde tarih müzede kapalı değil. Sokağın içinde.

Bir başka mesele ise Bursa’nın sadece merkezden ibaret olmadığını unutuyor olmamız.

İznik’e ne kadar gidiyoruz? Gölyazı’ya kaç kez uğradık? Mudanya’nın tarihini ne kadar biliyoruz? Cumalıkızık’a sadece kahvaltı yapmak için mi gidiyoruz? İnegöl denince aklımıza sadece köfte mi geliyor?

Oysa Bursa’nın ilçeleri başlı başına birer hikâye.

Gölyazı’da yüzyılların izini taşıyan bir yerleşim, Uluabat Gölü’nün kıyısında bambaşka bir yaşam var. Bursa Valiliği’nin güncel tanıtımında da Gölyazı’nın tarihi dokusu, balıkçılık kültürü, göl manzarası ve yaklaşık 750 yıllık anıt çınarı öne çıkarılıyor.

İznik deseniz zaten başlı başına ayrı bir kitap.

Mudanya’ya gittiğimizde çoğu zaman denize bakıp dönüyoruz. Oysa o sahilin, o sokakların ve o evlerin taşıdığı geçmişi biraz araştırdığımızda karşımıza bambaşka bir Bursa çıkıyor.

Bence artık Bursa’yı sadece turistlere anlatmayı bırakıp biraz da Bursalılara yeniden anlatmamız gerekiyor.

Çünkü kendi şehrini tanımayan insanın, o şehrin değerlerini sahiplenmesi de zor.

Bir turist Cumalıkızık’a geldiğinde buranın UNESCO Dünya Mirası olduğunu öğreniyor. Biz ise bazen “Cumalıkızık’a gidelim, kahvaltı yaparız” deyip geçiyoruz. Oysa UNESCO’nun tanımında Cumalıkızık, erken Osmanlı kent sisteminin kırsal ayağını temsil eden önemli bir unsur olarak değerlendiriliyor.

Aradaki fark aslında çok büyük.

Turist bakıyor ve merak ediyor.

Biz bakıyor ve alışıyoruz.

Belki de Bursa’nın turizminde yeni bir dönem başlatmak istiyorsak, çocuklardan başlamak gerekiyor. Okullarda sadece “Bursa’da şu tarihi eserler vardır” demek yerine çocukları bu yerlerle tanıştırmak, hikâyelerini anlatmak gerekiyor. Bir öğrencinin Ulu Cami’nin tarihini, Koza Han’ın ticari geçmişini, Cumalıkızık’ın neden önemli olduğunu, İznik’in dünya tarihindeki yerini kendi şehrinde öğrenmesi çok daha anlamlı olmaz mı?

Çünkü şehir sevgisi de biraz bilgiyle oluşuyor.

İnsan tanıdığı şeyi koruyor.

Hikâyesini bildiği yere daha farklı bakıyor.

Bursa’da turizm konuşulurken sürekli yeni festivaller, yeni tanıtım kampanyaları ve yeni destinasyonlar arıyoruz. Bunların elbette hepsi önemli. Ancak bazen elimizdekinin değerini anlatmadan yenisini arıyoruz.

Oysa Bursa’nın yeni bir hikâyeye ihtiyacı yok.

Var olan hikâyelerini yeniden keşfetmeye ihtiyacı var.

Bir pazar sabahı farklı bir ilçeye gitmek bile bunun başlangıcı olabilir. Daha önce hiç girmediğimiz bir sokağa girmek, bir müzeyi ziyaret etmek, tarihi bir yapının hikâyesini okumak, yıllardır önünden geçtiğimiz bir eserin neden orada olduğunu araştırmak…

Bunların hepsi aslında şehri yeniden tanımanın yolları.

Üstelik bunun için büyük paralar harcamaya da gerek yok.

Bazen bir Bursa gezisi, haritada daha önce hiç işaretlemediğimiz bir noktaya gitmek kadar basit.

Belki de mesele tam olarak bu.

Bursa’yı turistler için daha çekici hale getirmeden önce, Bursalıların kendi şehrine yeniden merak duymasını sağlamalıyız.