Nöbetçi Eczaneler
Erzincan’ın Kemah ilçesinde yaklaşık 3 bin yıllık geçmişe sahip olduğu belirtilen geleneksel tuz üretimi, yaz aylarında yoğunlaşıyor. İlçeye yaklaşık 4 kilometre uzaklıktaki Kömür köyünde bulunan tuz üretim tesisinde, yerin yaklaşık 100 metre altındaki kaynaklardan çıkarılan tuzlu su, yüzlerce havuzda güneş altında bekletiliyor.
Sera görünümündeki havuzlara doldurulan tuzlu su, sıcak havanın etkisiyle günler içerisinde buharlaşıyor. Geriye kalan kristal tuzlar ise işçiler tarafından büyük emekle toplanıyor.
460 yıllık tuz ocağında geleneksel üretim
Kömür köyündeki tuz ocağının geçmişinin yaklaşık 460 yıl öncesine dayandığı belirtiliyor. Osmanlı döneminde Ermeniler tarafından işletildiği ifade edilen ocak, daha sonraki yıllarda Tuz İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından işletildi. Tesis, ilerleyen süreçte özelleştirildi.
Yaklaşık 250 bin metrekarelik alana yayılan tesiste, yerin 100 metre derinliğindeki tünellerden çıkarılan tuzlu su, yaklaşık 150 havuza aktarılıyor.
Güneşin altında bekletilen su buharlaşırken havuzların tabanında kristal tuzlar oluşuyor. İşçiler de biriken tuzları geleneksel yöntemlerle toplayarak üretimi sürdürüyor.
Evliya Çelebi de Seyahatnamesi’nde bahsetti
Tarihi tuz ocağı, Osmanlı döneminin ünlü seyyahı Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde de yer alıyor. Yüzyıllardır kullanılan geleneksel üretim yöntemi, günümüzde modern tesislerin yanında varlığını sürdürüyor.
Hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte üretimin hızlandığı tesiste çalışmalar haziran ayının ortalarında başlayıp eylül ayının ortalarına kadar devam ediyor.
Kemah tuzu Türkiye’nin dört bir yanına gönderiliyor
Büyük emekle üretilen Kemah tuzu, başta Doğu Anadolu olmak üzere İstanbul, Bursa, Ankara, Erzurum, Trabzon ve İzmir gibi birçok kente gönderiliyor.
Lezzeti ve bazı gıda ürünlerinde uzun süreli kullanım sağlaması nedeniyle özellikle peynir üreticileri, yaylacılar ve salamuracılar tarafından tercih edilen Kemah tuzu, yöre ekonomisine de katkı sağlıyor.
“Üretim sıcak havaya bağlı”
İşletme sahibi Metin Tanrıkulu, üretimde herhangi bir kimyasal katkı kullanılmadığını belirterek süreci şöyle anlattı:
“Kaynağından suyla erimiş olarak gelen tuz, havuzlara alınarak burada güneşin sıcaklığı ile buharlaştırılıp tekrar kristalize ediliyor. Bunun için havanın sıcak olması önemli. Buradaki üretim haziran ayı ortasından eylül ayı ortasına kadar sürüyor.”
Tanrıkulu, zorlu şartlarda gerçekleştirilen üretimle yaklaşık üç aylık dönemde Erzincan ve çevresinin tuz ihtiyacının karşılandığını ifade etti.
Güneş, su ve insan emeğinin buluştuğu Kemah tuzunda, yüzyıllardır devam eden geleneksel üretim yöntemi gelecek kuşaklara aktarılmaya devam ediyor.