Ev satın alırken çoğu kişi konumuna, metrekaresine, oda sayısına ve fiyatına bakıyor. Ancak tapuda yazan bir ayrıntı, satın alacağınız evin hukuki durumunu, satış değerini ve ileride yaşayabileceğiniz sorunları doğrudan etkileyebiliyor. Kat mülkiyeti, kat irtifakı ve arsa payı gibi bilgiler, ev almadan önce mutlaka incelenmesi gereken ayrıntılar arasında yer alıyor.
Bir ev satın almak, birçok kişi için hayatının en önemli yatırımlarından biri. Yıllarca biriktirilen para, konut kredisi ve aile bütçesiyle alınan bir evde sonradan sorun yaşamak ise ciddi maddi kayıplara neden olabiliyor.
Bu nedenle yalnızca evin içini gezmek, binanın dış görünüşünü beğenmek veya satıcının verdiği bilgilere güvenmek yeterli değil. Gayrimenkul alımında ilk incelenmesi gereken belgelerin başında tapu geliyor.
Peki tapuda hangi bilgiler önemli? Kat mülkiyeti ile kat irtifakı arasındaki fark ne? Arsa payı evin değerini etkiler mi?
Tapuda ilk bakılması gereken bilgi: Kat mülkiyeti mi, kat irtifakı mı?
Ev alırken tapunun niteliği bölümünde yer alan bu iki ifade büyük önem taşıyor.
Kat mülkiyeti, tamamlanmış ve bağımsız bölüm olarak tapuya tescil edilmiş yapılar için kurulan mülkiyet hakkıdır. Daire, dükkân veya iş yeri gibi bağımsız bölümler ayrı ayrı tapu kütüğüne kaydedilir.
Kat irtifakı ise henüz yapılmakta olan veya ileride yapılacak bir yapının bağımsız bölümleri için, yapı tamamlandıktan sonra kat mülkiyetine geçilmek üzere kurulan haktır.
Burada önemli bir ayrıntı var: Kat irtifaklı tapu görmek, binanın mutlaka kaçak veya sorunlu olduğu anlamına gelmez. Ancak bina tamamlanmış olmasına rağmen hâlâ kat irtifakı görünüyorsa, bunun nedeni araştırılmalı.
Özellikle yapı kullanma izin belgesinin (iskân) bulunup bulunmadığı, belediyedeki onaylı proje ve mevcut yapının bu projeye uygunluğu kontrol edilmeli.
Çünkü tapuda kat mülkiyeti bulunması, binanın depreme dayanıklı olduğunu tek başına kanıtlamaz. Yapının güvenliği için ayrıca teknik inceleme gerekir.
Arsa payı neden bu kadar önemli?
Ev alırken çoğu kişinin gözden kaçırdığı bir diğer ayrıntı ise arsa payı.
Arsa payı, apartmandaki her bağımsız bölümün ana taşınmaz üzerindeki ortak mülkiyet payını ifade ediyor. Bu payın, bağımsız bölümlerin konumu ve büyüklüğü gibi özellikleri dikkate alınarak değerleriyle orantılı belirlenmesi gerekiyor.

Örneğin aynı apartmanda iki dairenin metrekaresi birbirine yakın olsa bile tapularındaki arsa payları farklı olabilir.
Bu fark, özellikle binanın yeniden yapılması, kentsel dönüşüm veya ortak taşınmazla ilgili hukuki işlemler gündeme geldiğinde önem kazanabilir.
Ancak arsa payı tek başına dairenin piyasa değerini belirlemez. Evin konumu, büyüklüğü, cephesi, binanın durumu ve çevresindeki olanaklar da fiyat üzerinde etkilidir.
Bu nedenle ev satın almadan önce yalnızca dairenin metrekaresine değil, tapuda yazan arsa payına da bakmak gerekiyor.
Tapuda ipotek veya haciz var mı? Bu ayrıntıyı atlamayın
Bir konutun tapusunda yalnızca malik ve bağımsız bölüm bilgileri bulunmaz. Taşınmaz üzerindeki bazı haklar ve kısıtlamalar da tapu sicilinde yer alabilir.
Bunların başında şunlar geliyor:
-
İpotek: Taşınmaz üzerinde bir alacak için kurulmuş teminat hakkı bulunabilir.
-
Haciz: Taşınmaz hakkında icra işlemi kapsamında haciz kaydı olabilir.
-
İhtiyati tedbir: Taşınmazın devrini veya üzerinde işlem yapılmasını etkileyen mahkeme kararı bulunabilir.
-
İntifa hakkı: Bir kişinin taşınmazdan yararlanma ve kullanma hakkı bulunabilir.
-
Şerhler ve beyanlar: Taşınmazla ilgili hukuki durumu veya kullanım koşullarını etkileyen kayıtlar olabilir.
Bu nedenle satış öncesinde tapu kaydının güncel durumunun, özellikle takyidat bilgilerinin incelenmesi gerekiyor. Her kayıt aynı sonucu doğurmaz; kaydın türü ve kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Tapu bilgileri nereden ve nasıl kontrol edilir?
Tapu bilgilerini kontrol etmek için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün sunduğu dijital hizmetlerden yararlanılabiliyor.
Vatandaşlar e-Devlet üzerinden kendi taşınmazlarına ait tapu bilgilerine ulaşabiliyor. Web Tapu sistemi üzerinden ise tapu kayıt örneği ve taşınmaz üzerindeki bazı kısıtlamalara ilişkin bilgiler görüntülenebiliyor.

Tapu sorgulama için resmî bağlantılar
Ev satın almadan önce hangi 7 noktaya dikkat edilmeli?
Bir konutun tapusunu incelerken şu kontrolleri yapmak, ileride yaşanabilecek birçok sorunun önüne geçebilir:
-
Tapu niteliği: Kat mülkiyeti mi, kat irtifakı mı?
-
Arsa payı: Dairenin ana taşınmazdaki payı ne kadar?
-
İskân belgesi: Binanın yapı kullanma izin belgesi var mı?
-
İpotek ve haciz: Taşınmaz üzerinde borç veya kısıtlama kaydı bulunuyor mu?
-
Şerh ve beyanlar: Tapuda kullanım veya devirle ilgili özel kayıtlar var mı?
-
Bağımsız bölüm: Satın alınacak dairenin numarası ve niteliği projeyle uyumlu mu?
-
İmar ve proje durumu: Binanın mevcut yapısı belediyedeki onaylı projeye uygun mu?
Bu kontrollerin yalnızca tapu belgesine bakılarak tamamlanamayacağı unutulmamalı. Gerektiğinde belediyeden, tapu müdürlüğünden ve uzmanlardan belge ve bilgi alınmalı.
Sonuç: Bir evin değerini yalnızca fiyatı belirlemiyor
Gayrimenkul satın alırken çoğu kişi evin bulunduğu semte, manzarasına, metrekaresine ve pazarlık payına odaklanıyor. Oysa tapuda yer alan bilgiler de satın alma kararında en az bu özellikler kadar önemli.
Özellikle Bursa gibi konut hareketliliğinin ve kentsel dönüşüm çalışmalarının bulunduğu şehirlerde, evin hukuki durumu ve arsa payı gibi ayrıntıların önceden araştırılması büyük önem taşıyor.
Unutmayın, güzel görünen bir ev her zaman sorunsuz bir yatırım anlamına gelmez. Evin kapısını açmadan önce tapusunu incelemek, yılların birikimini korumak açısından önemli bir adımdır.
