Nöbetçi Eczaneler
IEA’nın Paris’teki merkezinde açıklamalarda bulunan Birol, Orta Doğu’daki gerilimin küresel petrol ve doğal gaz piyasalarında ciddi etkiler yarattığını söyledi.
Birol, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndan normal şartlarda günde yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü taşındığını belirtti. Bu miktarın, deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’ini oluşturduğunu vurguladı.
Ancak bölgede artan gerilim nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda petrol, gaz ve diğer emtiaların geçişinin neredeyse tamamen durduğuna dikkat çeken Birol, alternatif güzergâhların yetersizliği ve depolama kapasitesinin dolması nedeniyle Orta Doğu’daki bazı üreticilerin petrol üretimini kısmaya başladığını ifade etti.
Enerji altyapısının da zarar gördüğünü belirten Birol, yaşanan gelişmelerin özellikle jet yakıtı ve dizel tedariki üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu söyledi.
Doğal gaz piyasasında da benzer bir sıkıntı yaşandığını dile getiren Birol, başta Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından sağlanan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarının yerine alternatif bulmanın oldukça zor olduğunu kaydetti. Bu gelişmelerin sonucunda küresel enerji tedarikinin yaklaşık yüzde 20 oranında azaldığı ifade edildi.
IEA tarihindeki en büyük adımlardan biri
IEA Başkanı Birol, kurumun daha önce enerji krizleri sırasında petrol piyasalarına müdahale amacıyla 5 kez koordineli acil durum kararı aldığını hatırlattı.
Son gelişmelerin ardından IEA üyesi ülkelerin oy birliğiyle 400 milyon varil petrolün piyasaya sürülmesi konusunda anlaşmaya vardığını belirten Birol, bu adımın piyasadaki arz sıkıntısının kısa vadeli etkilerini azaltmayı amaçladığını söyledi.
Birol ayrıca, enerji piyasalarında kalıcı istikrarın sağlanabilmesi için en önemli unsurun Hürmüz Boğazı’ndaki petrol ve gaz geçişinin yeniden başlaması olduğunu vurguladı.
IEA’nın 6’ncı acil rezerv kararı
IEA’nın 32 üye ülkesinin aldığı karar doğrultusunda, acil durum petrol stokları her ülkenin kendi koşullarına uygun bir zaman planı çerçevesinde piyasaya sunulacak. Bu süreç bazı ülkelerde ek acil enerji tedbirleriyle de desteklenecek.
IEA üyelerinin elinde hâlihazırda 1,2 milyar varili aşan acil durum petrol rezervi bulunurken, hükümet yükümlülükleri kapsamında enerji sektöründe 600 milyon varillik ek endüstri stoku da yer alıyor.
1974 yılında kurulan IEA’nın koordineli petrol rezervi kullanma kararı, bu gelişmeyle birlikte 6’ncı kez alınmış oldu. Kurum daha önce benzer adımları 1991, 2005, 2011 ve 2022’de küresel krizler sırasında devreye sokmuştu.
Bölgede ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından İran’ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemileri hedef alması, boğazdaki petrol sevkiyatını neredeyse durma noktasına getirdi. Günlük yaklaşık 20 milyon varillik petrol ve petrol ürünü taşımacılığının aksaması, küresel piyasalarda arz endişelerini artırırken fiyatlarda da sert dalgalanmalara yol açtı.