Nöbetçi Eczaneler
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların üzerinden 4 hafta geçerken, küresel enerji piyasalarında sarsıntı sürüyor. Jeopolitik risklerin tırmanmasıyla birlikte petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında sert yükselişler ve ani düşüşler dikkat çekiyor.
Brent petrolün varil fiyatı, saldırılar öncesinde 72 dolar seviyesindeyken, son haftalarda yaşanan gelişmelerle birlikte 105 doların üzerine çıkarak yaklaşık yüzde 45’lik artış gösterdi.
Hürmüz Boğazı krizin merkezinde
Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar, piyasaların yönünü belirleyen en kritik unsur oldu. İran’ın tanker geçişlerini kısıtlaması ve artan askeri gerilim, deniz taşımacılığında ciddi aksamaya yol açtı.
Birçok petrol tankeri beklemeye alınırken, bazı şirketler alternatif güzergâhlara yöneldi. Sigorta şirketlerinin savaş riskleri nedeniyle poliçeleri askıya alması da enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı.
Petrolde tarihi hareketler
Saldırıların ardından ilk işlem gününde Brent petrol hızla yükselirken, ilerleyen günlerde 119 dolar seviyesine kadar çıkarak son yılların en yüksek değerlerinden birine ulaştı. Fiyatlar, arz endişeleri ve jeopolitik gelişmelere bağlı olarak 78-105 dolar aralığında dalgalı seyrini sürdürüyor.
Enerji arzı sekteye uğradı
Bölgedeki petrol sahaları ve LNG tesislerinde meydana gelen hasarlar, küresel arzı doğrudan etkiledi. Irak’ta petrol faaliyetleri büyük ölçüde durma noktasına gelirken, Katar’da LNG üretiminde önemli kayıplar yaşandı.
Katar’daki Ras Laffan tesislerinde oluşan hasarın, ülkenin LNG ihracat kapasitesini yüzde 17 düşürdüğü ve milyarlarca dolarlık gelir kaybına yol açtığı açıklandı.
Ülkeler peş peşe önlem alıyor
Enerji fiyatlarındaki artış, birçok ülkeyi acil tedbirler almaya yöneltti. Rusya benzin ihracatını sınırlandırırken, Avrupa ülkeleri vatandaşlarını korumak için destek paketlerini devreye aldı.
Fransa yardım paketleri açıklarken, İspanya ve Portekiz enerji krizine karşı yeni düzenlemeler yaptı. Hindistan ve bazı Avrupa ülkeleri ise akaryakıt vergilerini düşürme yoluna gitti.
Doğal gaz piyasasında sert yükseliş
Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasaları da krizden doğrudan etkilendi. Katar’ın üretimi durdurması küresel arzı tehdit ederken, Avrupa’da doğal gaz fiyatları hızla yükseldi.
Hollanda merkezli TTF’de işlem gören gaz fiyatları, saldırıların ardından yüzde 70’e varan artış gösterdi. Artan arz endişeleri, piyasalarda oynaklığı daha da artırdı.
Kömürde de yukarı yönlü hareket
Enerji krizinin etkisi kömür piyasasına da yansıdı. Özellikle gaz yerine alternatif olarak kullanılan kömürde fiyatlar son 4 haftada yüzde 13’ün üzerinde artış kaydetti.
Belirsizlik sürüyor
Uzmanlar, Orta Doğu’daki gerilimin seyrine bağlı olarak enerji piyasalarındaki dalgalanmanın bir süre daha devam edeceğini öngörüyor. Küresel arz güvenliği konusundaki endişeler ise fiyatlar üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.