Bursa’nın Orhangazi ilçesine bağlı Yeniköy Mahallesi’nde 22 Ekim 2026 tarihinde temeli atılan Darüsselam Külliyesi projesi, yalnızca büyüklüğüyle değil, üzerinde yükseldiği arazinin niteliğiyle de tartışılıyor.
Menzil Cemaati’nin Serhendi grubu ile ilişkilendirilen ve Marmara Bölgesi merkezi olarak planlandığı belirtilen projenin toplam alanının 100 ile 168 dönüm arasında olduğu ifade ediliyor. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre arazinin 34 dönümlük bölümü için tarım dışı kullanım izni alınırken, geri kalan kısmın tarım vasfını koruduğu belirtiliyor.
İşte tam da burada durup düşünmemiz gerekiyor.
Benim itirazım insanların inancına, ibadetine ya da eğitim faaliyetlerine değil. Herkes inancını yaşamakta, ibadet etmekte ve bir araya gelmekte özgürdür. Ancak konu Bursa’nın verimli tarım toprakları ve zeytinlikleri olduğunda, hepimizin ortak sorumluluğu bu değerleri korumaktır.
Mesele kimin, neye inandığı değil; toprağın hangi gerekçeyle yapılaşmaya açıldığıdır.
Birinci sınıf tarım arazileri neden tercih ediliyor?
Orhangazi, Bursa ve Marmara Bölgesi tarımsal üretim açısından son derece kıymetli bir coğrafya. Bu topraklar yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin de gıda güvencesidir.
Böylesine verimli bir bölgede, geniş bir alanı kapsayan ve 55 bin metrekare kapalı alana sahip olacağı ifade edilen bir yapılaşmanın planlanması ciddi biçimde sorgulanmalıdır.
Üstelik tarımsal üretim kabiliyeti düşük, taşlık veya marjinal olarak değerlendirilebilecek farklı alanlar bulunurken neden böylesine değerli bir tarım coğrafyasının tercih edildiği açıklanmalıdır.
Bir arazinin belirli bir bölümüne tarım dışı kullanım izni verilmiş olması, çevresindeki tarımsal bütünlüğün ve ekolojik dengenin göz ardı edilebileceği anlamına gelmez.
Zeytin ağacı yalnızca bir ağaç değildir; emeğin, üretimin ve bu coğrafyanın hafızasıdır.
Hayatında bir zeytin fidanı yetiştirmemiş biri, yılların emeğiyle büyüyen bir zeytinliğin ne anlama geldiğini belki tam olarak bilemez. Ancak bu toprağın tozunu yutmuş, üreticinin yanında bulunmuş bir ziraat mühendisi olarak şunu çok iyi biliyorum: Kaybedilen tarım toprağının yerine yenisini koymak kolay değildir.
Çiftçiye onlarca şart, büyük projelere hangi kolaylık?
Ben bu meseleye yalnızca bir vatandaş olarak değil, yıllardır üreticinin tarlasına giren bir ziraat mühendisi olarak bakıyorum.
Bir çiftçi kendi arazisinde üretimini geliştirmek, ürününü korumak veya tarımsal faaliyetini sürdürebilmek için küçük bir depo ya da sulama kulübesi yapmak istediğinde hangi bürokratik süreçlerle karşılaştığını biliyorum.
Arazi büyüklüğünden yol cephesine, toprak sınıfından kurum görüşlerine kadar pek çok şart üreticinin önüne konuluyor. Çiftçi çoğu zaman yasal bir işlem yapabilmek için aylarca kurumlar arasında dolaşıyor.
Peki, söz konusu büyük ölçekli yatırımlar olduğunda süreçler hangi gerekçelerle ilerliyor?
Burada sorulması gereken soru çok açık: Çiftçinin karşısına çıkarılan kurallar ile büyük projelere uygulanan kurallar aynı mı?
Tarım arazilerini korumakla görevli kurumların bu soruya belgelerle ve açık bilgilerle yanıt vermesi gerekiyor. Çünkü kamu vicdanı, uygulamalardaki farklılıkların gerekçesini bilmek istiyor.
İmar kararları ve kurum görüşleri açıklanmalı
Kamuoyuna yansıyan bilgiler arasında söz konusu arazinin geçmişte farklı imar statülerinde bulunduğu yönündeki iddialar da var.
Bu nedenle projenin hayata geçirildiği alanın geçmişten bugüne imar sürecinin açıklığa kavuşturulması büyük önem taşıyor.
-
Arazinin önceki imar durumu neydi?
-
Hangi tarihlerde plan değişiklikleri yapıldı?
-
Plan değişiklikleri hangi meclis kararlarıyla kabul edildi?
-
İlgili kurumların görüşleri nelerdi?
-
Tarım dışı kullanım izni hangi gerekçelerle ve hangi alan için verildi?
-
Arazinin geri kalan bölümünün tarım vasfı nasıl korunacak?
Bunlar cevapsız bırakılmaması gereken sorular.
Bir arazinin imar planında yapılan değişiklik, onun doğal ve tarımsal değerini ortadan kaldırmaz. Planlama anlayışında öncelik, yalnızca yapılacak binanın büyüklüğü veya yatırımın niteliği olmamalıdır. Asıl mesele, alınan kararın bölgeye, üretime ve gelecek nesillere ne kazandıracağıdır.
Beton yeniden yapılır, kaybedilen zeytinlik geri gelmez
Bursa’nın geleceğini konuşurken yalnızca yolları, binaları, projeleri ve yatırımları konuşamayız. Bu şehrin toprağı, suyu, zeytinliği ve tarımsal üretim kapasitesi de geleceğimizin bir parçasıdır.
Bugün korumadığımız bir tarım arazisinin kaybını yarın hiçbir yatırım telafi edemez. Beton yeniden dökülür, bina yeniden yapılır ama verimli toprağın oluşması yıllar alır. Hele ki söz konusu olan yılların emeğiyle yetişmiş zeytinliklerse kayıp çok daha büyüktür.
Kim yaparsa yapsın, hangi amaçla yapılırsa yapılsın, tarım arazilerinin korunması konusunda aynı hassasiyet gösterilmelidir.
Benim çağrım kimseyi hedef almak değil; Bursa’nın ortak değerlerini korumaktır.
Yetkili kurumlar Darüsselam Külliyesi projesinin arazi seçimini, imar sürecini, tarım dışı kullanım izinlerini ve ilgili kurum görüşlerini kamuoyuyla paylaşmalıdır.
Çünkü bu mesele yalnızca Yeniköy’ün değil, Bursa’nın ve gelecek nesillerin meselesidir.
Toprağı korumak siyasetin, inancın veya kişilerin üzerinde bir sorumluluktur. Bursa’nın zeytinliklerini ve verimli tarım arazilerini korumak hepimizin görevidir.
İhsan Altun
Ziraat Mühendisi