Bir binanın sağlam olup olmadığı nasıl öğrenilir? Deprem testi nasıl yapılır?

Bir binanın depreme dayanıklı olup olmadığı nasıl anlaşılır? Karot testi, riskli yapı tespiti, deprem performans analizi ve başvuru yolları.

Oturduğu binanın depreme dayanıklı olup olmadığını merak eden vatandaşlar, hangi kurumlara başvuracağını ve binanın güvenliğinin nasıl kontrol edildiğini araştırıyor. Peki bir binanın sağlam olup olmadığı nasıl anlaşılır, riskli yapı tespiti nasıl yaptırılır ve hangi testler uygulanır? İşte bina güvenliği hakkında bilinmesi gerekenler…

Bir binanın sağlam olduğu nasıl anlaşılır?

Bir binanın dışarıdan bakıldığında yeni, bakımlı veya sağlam görünmesi, depreme karşı güvenli olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde eski bir binanın da yalnızca yaşı nedeniyle kesin olarak riskli olduğu söylenemez.

Bir yapının deprem karşısındaki güvenliği; taşıyıcı sisteminin özellikleri, kullanılan malzemelerin kalitesi, zemin koşulları, yapım yılı, projeye uygunluğu ve zaman içinde geçirdiği değişiklikler birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Bu nedenle vatandaşların yalnızca duvarlardaki çatlaklara, binanın yaşına veya dış görünümüne bakarak karar vermesi doğru değildir.

Binanın sağlamlığı için hangi testler yapılır?

Bir binanın deprem güvenliğini değerlendirmek için uzmanlar tarafından teknik incelemeler gerçekleştirilir. Yapının özelliklerine ve incelemenin amacına göre farklı yöntemler uygulanabilir.

Önemli: Tek başına karot testi yaptırmak, binanın depreme dayanıklı olup olmadığını kesin olarak ortaya koymaz. Güvenilir değerlendirme, gerekli saha çalışmaları ve mühendislik hesaplarının birlikte ele alınmasıyla yapılır.

Binanın sağlamlığını öğrenmek için nereye başvurulur?

Vatandaşların önünde iki önemli seçenek bulunuyor. Bunlardan hangisinin tercih edileceği, binanın deprem güvenliğini öğrenmek mi yoksa 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti yaptırmak mı istendiğine bağlı.

1. Riskli yapı tespiti yaptırmak

6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti, yapı maliklerinden birinin veya kanuni temsilcisinin başvurusu üzerine yaptırılabiliyor. Bunun için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara müracaat edilmesi gerekiyor.

Tespit işleminin masrafları başvuru sahibine ait. Hazırlanan rapor ilgili idare tarafından inceleniyor. Yapının riskli bulunması halinde yasal kentsel dönüşüm süreci başlıyor.

2. Deprem performans analizi yaptırmak

Binanın olası bir deprem karşısındaki davranışını daha kapsamlı şekilde öğrenmek isteyenler, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 esaslarına göre deprem performans analizi yaptırabilir.

Bu çalışmada binanın taşıyıcı sistemi, beton dayanımı, donatı özellikleri, zemin verileri ve mühendislik hesapları birlikte değerlendirilir. Sonuçta binanın belirlenen deprem koşulları altındaki performansı ortaya konur. Gerekli görülmesi halinde güçlendirme veya yeniden yapım seçenekleri değerlendirilir.

Riskli yapı tespiti ile deprem performans analizi aynı şey mi?

Bu iki çalışma sıklıkla birbirine karıştırılıyor. Ancak amaçları aynı değil.

İnceleme Amacı
Riskli yapı tespiti 6306 sayılı Kanun kapsamında yapının riskli olup olmadığını belirlemek
Deprem performans analizi Binanın yönetmelikte tanımlanan deprem koşullarındaki performansını değerlendirmek
Hızlı tarama Ön değerlendirme yaparak incelenmesi gereken binaları belirlemek

Özellikle dikkat edilmesi gereken nokta şu: Bir binaya hızlı tarama yapılmış olması veya riskli yapı tespitinde riskli bulunmaması, her deprem senaryosunda güvenli olduğunun garantisi değildir. Binanın gerçek performansı için uygun mühendislik incelemesi gerekir.

JPEGmini

Binanın yaşı sağlamlığını belirler mi?

Bir binanın kaç yıllık olduğu, deprem güvenliği değerlendirmesinde dikkate alınan önemli unsurlardan biridir. Ancak yalnızca bina yaşına bakılarak sağlam veya dayanıksız kararı verilemez.

Yapının hangi deprem yönetmeliğine göre projelendirildiği, inşaat sırasında projeye uyulup uyulmadığı, kullanılan malzemeler, zemin özellikleri ve sonradan yapılan değişiklikler de önem taşır.

Örneğin yeni yapılmış bir binada uygulama hataları bulunabileceği gibi, eski bir bina da doğru mühendislik değerlendirmesi sonucunda yeterli performans gösterebilir.

Bu nedenle binanın yaşı tek başına güvenlik ölçütü olarak kabul edilmemelidir.

Binada hangi belirtiler tehlikeye işaret edebilir?

Vatandaşların binalarında karşılaşabilecekleri bazı belirtiler, uzman incelemesini gerektirebilir:

Ancak bu belirtilerin bulunması tek başına binanın depreme dayanıksız olduğunu kanıtlamaz. Aynı şekilde hiçbir belirti görülmemesi de binanın güvenli olduğunu göstermez.

Taşıyıcı sistemde ciddi hasar veya ani yapısal değişiklik fark edilirse binaya girmeden güvenli bir alana geçilmeli ve yetkililerden yardım istenmelidir.

Vatandaşlar bina kontrolü için nasıl başvuru yapmalı?

Oturduğu binanın güvenliğinden şüphe duyan vatandaşların şu adımları izlemesi öneriliyor:

  1. Binanın mimari ve statik projelerinin bulunup bulunmadığı araştırılmalı.

  2. Alanında uzman bir inşaat mühendisine başvurulmalı.

  3. Binanın deprem performansının değerlendirilmesi istenmeli.

  4. 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti isteniyorsa Bakanlığın lisanslı kuruluşları tercih edilmeli.

  5. Hazırlanan teknik raporlar incelenerek gerekli görülmesi halinde güçlendirme veya yeniden yapım seçenekleri değerlendirilmelidir.

Lisanslı kuruluşların bilgilerine Kentsel Dönüşüm Başkanlığının resmi internet sitesinden ulaşılabiliyor.

Riskli yapı tespitinin sonucunda binanın riskli bulunması halinde maliklere bildirim yapılıyor. Mevzuatta belirtilen süre içerisinde, muhtarlık ilanının son gününden itibaren 15 gün içinde itiraz hakkı bulunuyor.

Depremden sonra yapılan hasar tespiti binanın sağlam olduğunu gösterir mi?

Bu konuda da önemli bir ayrım bulunuyor. Deprem sonrasında yapılan hasar tespiti, binanın meydana gelen depremden etkilenme durumunu belirlemeye yönelik bir çalışmadır.

Hasarsız veya hafif hasarlı olarak sınıflandırılan bir bina hakkında yalnızca bu sonuca bakılarak gelecekteki depremlere karşı güvenlidir değerlendirmesi yapılamaz.

Binanın deprem performansının belirlenmesi için ayrıca mühendislik esaslarına uygun inceleme yapılması gerekir.

Sıkça sorulan sorular

Binanın sağlam olup olmadığı dışarıdan anlaşılır mı?

Hayır. Dışarıdan yapılan gözlem bazı risk işaretlerini ortaya çıkarabilir ancak binanın deprem güvenliğini kesin olarak belirleyemez.

Karot testi yaptırmak yeterli mi?

Hayır. Karot testi beton dayanımı hakkında bilgi verir. Binanın genel güvenliği için donatı, taşıyıcı sistem, zemin ve mühendislik hesapları da değerlendirilmelidir.

Kiracılar binaya deprem testi yaptırabilir mi?

6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti başvurusu yapı maliki veya kanuni temsilcisi tarafından yapılır. Kiracılar ise bina sahibinden inceleme talep edebilir.

Yeni binalar depreme karşı kesinlikle güvenli midir?

Hayır. Binanın yeni olması tek başına güvenli olduğu anlamına gelmez. Projeye uygunluk, malzeme kalitesi ve uygulama koşulları önemlidir.

Bir binanın sağlam olduğunu öğrenmenin en güvenilir yolu nedir?

Binanın amacına uygun yöntemle, yetkin mühendisler tarafından incelenmesi ve ilgili yönetmeliklere göre teknik değerlendirmesinin yapılmasıdır.

Mobil sürümden çık